Çocuklar doğuştan meraklıdır: "Bu neden batmadı?", "Renk nereye gitti?" Bu soruları cevaplamanın en iyi yolu birlikte denemektir. Aşağıdaki 7 deneyin hepsi mutfakta bulunan malzemelerle yapılabilir ve 4-8 yaş arası çocuklar için uygundur. Tüm deneyleri bir yetişkin gözetiminde yapmayı unutmayın.
1. Batar mı, yüzer mi?
Malzemeler: Bir leğen su, evdeki küçük eşyalar (kaşık, mantar, elma, bozuk para, plastik kapak).
Çocuğa her eşyayı suya atmadan önce tahmin yaptırın, sonra deneyin. Sonuçları bir kağıda "batanlar" ve "yüzenler" olarak yazın.
Ne oluyor? Bir cismin batıp batmaması ağırlığına değil, büyüklüğüne göre ne kadar ağır olduğuna (yoğunluğuna) bağlıdır. Koca bir elma yüzerken küçük bir bozuk para batar.
2. Renk karıştırma şişeleri
Malzemeler: Üç şeffaf bardak su, kırmızı, sarı ve mavi gıda boyası.
Her bardağa bir ana renk ekleyin. Çocuk iki rengi boş bir bardakta karıştırarak turuncu, yeşil ve mor elde etsin.
Ne oluyor? Ana renkler karışınca ara renkler oluşur. Renkleri isimlendirmek, dil gelişimine de katkı sağlar.
3. Mutfakta volkan
Malzemeler: Karbonat, sirke, birkaç damla bulaşık deterjanı, gıda boyası, küçük bir şişe.
Şişeye iki kaşık karbonat, deterjan ve boya koyun. Sirkeyi yavaşça döktüğünüzde köpükler taşmaya başlar. Tepsi üzerinde yapın, temizlik kolay olsun.
Ne oluyor? Karbonat ile sirke tepkimeye girip karbondioksit gazı açığa çıkarır; deterjan bu gazı köpüğe dönüştürür.
4. Yürüyen su
Malzemeler: Yan yana dizilmiş 3 bardak, kağıt havlu, gıda boyası.
Kenardaki bardaklara renkli su koyun, ortadakini boş bırakın. Kağıt havluları katlayıp bardaklar arasında köprü kurun. Birkaç saat içinde su ortadaki bardağa "yürür" ve renkler karışır.
Ne oluyor? Kılcal etki: Su, kağıdın içindeki minik boşluklardan yukarı tırmanır. Bitkiler de suyu köklerinden yapraklarına benzer bir şekilde taşır.
5. Balonla saç kaldırma
Malzemeler: Şişirilmiş bir balon.
Balonu saça ya da yün bir kazağa birkaç kez sürtün, sonra yavaşça kaldırın. Saçlar balonu takip eder. Aynı balonla küçük kağıt parçalarını da çekebilirsiniz.
Ne oluyor? Sürtünme statik elektrik oluşturur ve balon hafif cisimleri kendine çeker.
6. Sıvıdan katıya: Jelden figür
Sıvı bir şeyin katıya dönüşmesini izlemek çocuklar için büyüleyicidir. Evde jöleyle bunu görebilirsiniz; ama daha hızlı ve renkli bir sonuç için Sihirli Su Oyuncağı Seti tam bu deney için tasarlanmıştır. Renkli jeller kalıplara dökülür, özel sıvının içinde katılaşır ve birkaç dakika içinde kalıptan üç boyutlu bir figür çıkar. Set CE belgelidir ve 3 yaş ve üzeri için uygundur.
Ne oluyor? Jel, sıvıyla temas edince yapısı değişerek sertleşir. Çocuk "madde değişebilir" fikrini kendi elleriyle deneyimler.
7. Suyla ortaya çıkan sürpriz
Kuru bir şeyin suyla büyüyüp şekil değiştirmesi de klasik bir merak konusudur. Evde bunu süngerle veya kurutulmuş nohudu bir gece suda bekleterek gösterebilirsiniz. Sihirli Peluş Oyuncağı ise bu merakı oyuna çevirir: Kaba su eklenip çalkalandıktan sonra içinden sürpriz bir peluş oyuncak çıkar.
Ne oluyor? Nohut gibi kuru maddeler suyu emerek şişer. Çocuk bir gece önce ve sonraki boyutu karşılaştırarak ölçme alıştırması da yapmış olur.
Deneyleri daha verimli hale getirmek için
- Önce tahmin ettirin: "Sence ne olacak?" sorusu, deneyi bir bilim deneyine dönüştüren asıl adımdır.
- Sonucu kaydedin: Resim çizmek ya da fotoğraf çekmek, çocuğun öğrendiklerini pekiştirir.
- Güvenliği ihmal etmeyin: Malzemeleri çocuğun ağzına götürmemesine dikkat edin, sirke ve karbonatı gözden uzak tutun.
Ekrandan uzak başka etkinlik fikirleri için Ekran Süresini Azaltmak İçin 7 Pratik Oyun Fikri yazımıza göz atabilirsiniz.